Jakie są zalety i wady szamb z tworzyw sztucznych?

Na wielu działkach wokół Łodzi wciąż nie ma kanalizacji sanitarnej. Właściciele domów stają wtedy przed wyborem: szczelne szambo betonowe czy lżejsze szambo z tworzywa sztucznego (najczęściej polietylen lub polipropylen). Reklamy chętnie pokazują plastik jako „lekkie, tanie i bezproblemowe” rozwiązanie. W praktyce ma on swoje mocne strony, ale też konkretne ograniczenia, o których lepiej wiedzieć przed zakupem, a nie po pierwszej ulewie.

Poniżej opisuję, kiedy szambo z tworzywa naprawdę się sprawdza, a kiedy lepiej zostać przy betonie. To nie jest tekst z katalogu producenta, tylko spojrzenie z perspektywy hydraulika, który później musi naprawiać skutki źle dobranych i źle zamontowanych zbiorników.

Czym jest szambo z tworzywa sztucznego?

Szambo z tworzywa to fabrycznie wykonany, szczelny zbiornik z PE lub PP, najczęściej w formie poziomej „beczki” z żebrowaniem usztywniającym. Zbiornik przyjeżdża na działkę gotowy – z króćcami przyłączeniowymi, włazem i kominem inspekcyjnym. Jego montaż polega na:

• wykopaniu odpowiedniego dołu,
• przygotowaniu podsypki lub płyty,
• wstawieniu zbiornika i podłączeniu kanalizacji,
• odpowiednim zasypaniu i – w razie potrzeby – zakotwieniu przeciw wyporowi wód gruntowych.

Zalety szamb z tworzyw sztucznych

Do najważniejszych zalet szamb z tworzyw należą:

• mała masa i łatwiejszy transport – zbiornik z tworzywa o pojemności kilku–kilkunastu metrów sześciennych można przenieść i ustawić lekkim sprzętem. Na wąskich działkach, bez dobrego dojazdu dla ciężarówki z dźwigiem, to często jedyna opcja.
• odporność na korozję – PE i PP są odporne na agresywne ścieki domowe, nie rdzewieją, nie kruszą się od chemii gospodarczej. Dobrze wykonany zbiornik zachowuje szczelność przez lata.
• fabryczna szczelność – przy poprawnym montażu nie ma „spoin” jak przy szambach z kręgów betonowych. To duży plus przy wymaganiach gmin dotyczących ochrony wód gruntowych.
• gładkie ściany wewnętrzne – mniejsza tendencja do przywierania osadów niż w szorstkim betonie. To nie zwalnia z regularnego wywozu, ale pomaga utrzymać zbiornik w lepszym stanie.
• łatwiejsze ewentualne przeniesienie – jeśli za kilka lat pojawi się kanalizacja i zbiornik będzie zbędny, teoretycznie można go wykopać i wykorzystać np. jako zbiornik na deszczówkę (o ile stan techniczny na to pozwala).

Wady i ryzyka związane z szambami z tworzywa

To, o czym rzadziej mówi ulotka, a częściej pokazuje praktyka na budowie, to ryzyka przy złym doborze i montażu:

• ryzyko „wypchnięcia” przez wody gruntowe – lekki zbiornik w gruncie o wysokim poziomie wody potrafi dosłownie wypłynąć lub się unieść, jeśli nie jest zakotwiony do płyty betonowej i prawidłowo obsypany. Efekt to popękane rury, rozszczelnienia i spore koszty naprawy.
• mniejsza sztywność niż beton – przy głębokim posadowieniu lub podjazdach dla samochodów konieczne jest dokładne zastosowanie zaleceń producenta (płyta, opaska betonowa, odpowiedni zasyp). Błędy na tym etapie kończą się deformacją zbiornika.
• wrażliwość na uszkodzenia mechaniczne – ostre kamienie w zasypce, uderzenia łyżką koparki, przejazdy ciężkim sprzętem bez odpowiedniego zabezpieczenia mogą naruszyć ścianki i żebra.
• zależność od jakości produktu – na rynku są zarówno porządne zbiorniki od producentów z atestami, jak i „okazyjne” konstrukcje z cienkiej ścianki, które nadają się bardziej na deszczówkę niż na szambo. Tu oszczędność zwykle wraca jak bumerang.
• ograniczenia nośności nawierzchni nad zbiornikiem – nad większością plastikowych szamb nie powinno się projektować miejsc postojowych dla aut ani dróg przejazdowych, chyba że producent przewidział specjalną konstrukcję i odpowiednią zabudowę.

Kiedy szambo z tworzywa ma sens, a kiedy lepiej beton?

Plastikowe szambo dobrze sprawdza się, gdy:

• grunt jest stosunkowo suchy, a poziom wód gruntowych nie jest ekstremalnie wysoki,
• działka ma utrudniony dojazd dla ciężkiego sprzętu,
• liczysz na szybszy montaż i ograniczenie prac ciężkich,
• zbiornik jest dobrze dobrany pojemnością i prawidłowo zakotwiony według projektu.

Z kolei szambo betonowe bywa rozsądniejszym wyborem, gdy:

• masz bardzo wysoki poziom wód gruntowych,
• zbiornik ma dużą pojemność, a teren pozwala na wjazd dźwigu,
• zależy Ci na maksymalnej sztywności konstrukcji i odporności na obciążenia od góry.

Niezależnie od materiału, trzeba pamiętać o formalnościach, odpowiedniej pojemności zbiornika i regularnym wywozie nieczystości. Szerzej piszę o tym we wpisach dotyczących rodzajów szamb przydomowych oraz doboru wielkości szamba.